Wat paarden ons leren
Paarden genieten meer aanzien en respect dan ooit tevoren, en met goede reden. Nu we het paard niet meer hoeven inzetten als krijgsmacht, vervoermiddel of ploeg, is er ruimte ons te verbinden met het veld van bewustzijn waarin paarden verkeren. Liefhebbers en leken ervaren in de nabijheid van paarden hun eigen heelheid. Afgesplitse stukken van onszelf kunnen geintegreerd worden en een gevoel van aanvaarding, bevrijding en rust komt over ons.
Mensen worden geboren met een onvoltooid zenuwstelsel. Geen wonder dat sommige gebeurtenissen in onze vroege ontwikkeling ons overweldigen. Ons zenuwstelsel is eenvoudigweg nog niet in staat om de (over-)activatie te reguleren. We zijn daarvoor volledig afhankelijk van onze primaire verzorgers. Door ons te hechten aan onze verzorgers stellen we onszelf in veiligheid. Maar als de hechting niet veilig is, omdat onze verzorgers emotioneel afwezig zijn of afwijzend reageren op onze uitreiking, raken we gedisreguleerd omdat we de gebeurtenissen niet kunnen verwerken. Deze disregulatie leidt ertoe dat we sensaties, beelden, gedragingen, gevoelens en gedachten die deel uitmaken van een specifieke gebeurtenis afgesplitsen naar het onbewuste. Zo ontstaat de gespletenheid tussen bewustzijn en onbewustzijn.
Paarden kennen het verschil tussen bewustzijn en onbewustzijn niet. Het afsplitsen van gevoelens, herinneringen of sensaties is voor paarden zelfs levensbedreigend. Voor een paard is elke emotie een boodschap, elke lichamelijke sensatie een signaal uit de omgeving. Mensen daarentegen hebben manieren om - aspecten van - ervaringen die ons overweldigen af te weren naar het onbewuste. Disassociatie, projectie, ontkenning, overdekking met het tegendeel, rationalistie en overdracht zijn voorbeelden van dynamieken en patronen waarmee we onze innerlijke integriteit - ons zelfgevoel - proberen te beschermen.
Hoe groter het verschil tussen bewustzijn en onbewustzijn hoe incongruenter we zijn. Deze incongruentie, die zich uit in een verschil tussen innerlijk zijn en uiterlijk gedrag, verhoogt de alertheid van een paard. Wat we uit het zicht houden van onszelf en elkaar vormt een bedreiging voor de hele kudde. Een paard moét weten wat er is om adequaat in te spelen op - veranderende - omstandigheden. Daarom richt een paard zich op het geheel van onze gevoelens en emoties, sensaties en gedragingen - niet alleen op de vervormingen (buitenkant) daarvan. Ze nemen onze heelheid waar - onze mooie en onze donkere kanten; onze blijdschap en ons verdriet; onze angst en onze kracht. Ze aanvaarden alles wat er is en bewegen van daaruit naar herstel van binding, ordening en balans.
Door het collectieve bewustzijn van paarden zal in de ontmoeting met een paard de vraag wie en wat bij de 'kudde' hoort onmiddellijk aan de orde zijn. Paarden zijn systemisch gevoelig voor dynamieken betreffende insluiting en uitsluiting. De natuurllijke neiging van een paard is zich te hechten en daarbij alles in te sluiten wat erbij hoort, en dus ook wat er bij jouw systeem hoort. Als je iets of iemand buitensluit zal het paard zich verbinden met wat je ontkent, niet ziet of verloren is gegaan teneinde dat terug te brengen.
De ordening in de 'kudde' die jij en het paard vormen, wordt bepaald op grond van de mate van duaal bewustzijn dat je aan de dag legt. Een paard verlaat zich op de hoogst nabij gelegen kwaliteit van non-duaal bewustzijn. Het leiderschap is dus in handen van degene die het best in staat is zijn aandacht naar binnen te richten en zichzelf te reguleren én gelijktijdig aandacht te hebben voor de buitenwereld. Omdat paarden het belang van de kudde hoger achten dan hun eigenbelang, hebben ze hun aandacht eerst bij de omstandigheden in de omgeving, dan bij wat de kudde nodig heeft om zich te handhaven, en tot slot bij wat zij daarin kunnen betekenen. Hierom heeft het paard een visie van bijna 360 graden en kijkt het "vaag" - ook wel zacht genoemd. Mensen daarentegen zijn vaak als roofdieren en eenzijdig gefocused op één ding of persoon waardoor we de rest letterlijk uit het oog verliezen.
De innerlijke balans en de balans in de 'kudde' wordt via het mechanisme van (co)regulatie bereikt. De coregulerende processen voltrekken zich in een relationeel veld van bewustzijn. Omdat paarden nog zo "denken" met hun lichaam omdat ze als prooidier zoveel informatie uit de omgeving met hun lichaam verwerken, is het voor paarden een zegen zich op elkaar te kunnen verlaten voor de nodige regulatie van hun zenuwstelsel. Paarden lezen onze innerlijke toestand af aan de informatie die via de cardio electromagnetische golven van ons hart doorgegeven wordt. Zo weten ze hoe het met ons gesteld is en kunnen ze de mate van (in)congruentie tussen bewustzijn en onbewustzijn waarnemen. Vanuit een systemisch streven naar evenwicht zullen paarden proberen onze innerlijke verdeeldheid op te heffen. Bijvoorbeeld door voor ons te dragen waar we zelf de verantwoordelijkheid voor verzuimen te nemen. Of door te vertegenwoordigen wat het effect is van onze gespleteneheid.
Op deze wijzen helen paarden onze ontwikkeltrauma's. Paarden wijzen ons op de zegeningen van hechting. Ze leren ons luisteren naar de stilte van ons verlangen. Ze wijzen ons de weg naar het stille midden van onze dilemma's en moedigen ons aan de helende beweging te volgen. Paarden laten zien wat samen-zijn is, en hoeveel rust het geeft om je eigen plek te nemen. En niet meer of minder te zijn dan wie je bent.
© 2011 Takhi